Stari plan Beograda iz 1955. godine ponovo je izazvao pažnju zbog zanimljivih detalja o Vračaru.
- Na mapi se vidi naziv Savinac u blizini Hrama Svetog Save.
- Prostor oko današnje Narodne biblioteke bio je označen kao groblje.
- Istorija Vračara pokazuje značajne promene kroz vreme.
Stari plan Beograda iz 1955. godine ponovo je pokrenuo raspravu na društvenim mrežama jer na delu Vračara, u okolini današnjeg Hrama Svetog Save, pokazuje naziv Savinac i još jedan detalj koji je mnoge iznenadio.
Prema objavi koja kruži mrežama, na mapi je na mestu današnje Narodne biblioteke Srbije ucrtano groblje. Ipak, takvo tumačenje treba uzeti s oprezom dok se ne pogleda originalni plan u dovoljnoj rezoluciji i ne proveri šta tačno označava simbol na karti.
U pitanju je prostor koji je danas jedan od najprepoznatljivijih delova Beograda, sa Hramom Svetog Save, Narodnom bibliotekom Srbije i Svetosavskim platoom, ali je nekada nosio drugačija imena i izgledao sasvim drugačije. Kako piše City magazine, istorija tog kraja pokazuje koliko se Vračar menjao kroz vreme.
Na društvenim mrežama je objavljen i screenshot dela plana, uz napomenu da se vidi oznaka Savinac i sporno obeležje na mestu današnje biblioteke.
Kako je Savinac vezan za ovaj deo Vračara
Naziv Savinac danas se retko koristi, ali je nekada bio uobičajen za širi prostor oko budućeg Hrama Svetog Save. Prema istorijskim podacima koje prenosi portal 011info, ovaj deo grada je krajem 19. veka bio poznat i kao Englezovac, po škotskom biznismenu Fransisu Makenziju, koji je kupio veliko zemljište, parcelisao ga i prodavao placeve.
Makenzi je deo tog zemljišta namenio Srpskoj pravoslavnoj crkvi za gradnju hrama posvećenog Svetom Savi. Pošto nije smatrano primerenim da se prostor oko buduće nacionalne svetinje naziva po strancu, Društvo za ulepšavanje Vračara predložilo je ime Savinac. Vremenom su se Savinac i Englezovac koristili paralelno.
Prema istom izvoru, današnji Svetosavski plato nekada se takođe nazivao Savincem, što znači da je taj naziv obuhvatao širi deo Vračara, a ne samo jednu ulicu ili manju parcelu.
Od ideje do prepoznatljivog beogradskog simbola
Priča o ovom delu grada tesno je povezana sa izgradnjom Hrama Svetog Save. Inicijativa za podizanje hrama pojavila se krajem 19. veka, a Društvo za podizanje Hrama Svetog Save osnovano je 1895. godine. Gradnja je počela tek 1935. godine, prema projektu arhitekata Bogdana Nestorovića i Aleksandra Deroka.
Radove su prekinuli Drugi svetski rat i posleratne okolnosti, pa je izgradnja nastavljena mnogo kasnije. Danas je hram jedno od najprepoznatljivijih obeležja Beograda, a preko puta njega nalazi se zgrada Narodne biblioteke Srbije, u Skerlićevoj ulici.
Biblioteka je u sadašnjoj zgradi od druge polovine 20. veka. Projekat je uradio arhitekta Ivo Kurtović, kamen temeljac postavljen je 1966. godine, a zgrada je završena 1972. godine.
Stari plan iz 1955. zato je pre svega podsetnik da se istorijske mape ne čitaju olako. Imena, simboli i granice na njima mogu da otkriju mnogo o prošlosti Beograda, ali tek kada se uporede sa drugim izvorima i pažljivo protumače.
Često postavljana pitanja
Šta prikazuje mapa Beograda iz 1955. godine?
Mapa prikazuje deo Vračara sa nazivom Savinac i druge istorijske detalje.
Kako je naziv Savinac povezan sa Vračarom?
Naziv Savinac se nekada koristio za širi prostor oko budućeg Hrama Svetog Save.
Ko je bio Fransis Makenzije?
Fransis Makenzije je škotski biznismen koji je parcelisao zemljište oko Vračara krajem 19. veka.
